Tất cả bài viết

Những góc nhìn được đúc rút từ trải nghiệm đồng hành cùng những người dẫn dắt — về lãnh đạo, chiến lược, tâm thế và sự trưởng thành.

  • All Posts
  • Chiến lược
  • Kỹ năng
  • Lãnh đạo
  • Tâm thế
  • Văn hóa
Cái bẫy của NHANH

Hôm nay có một cậu em hỏi mình về chuyện muốn xuống tiền nhanh miếng một đất. Lý do là em ấy được giới thiệu rằng khu đó mặc dù xa trung tâm nhưng một, hai năm tới sẽ tăng giá rất nhanh. Nghe qua thì có vẻ như là một cơ hội tốt và mình hiểu cảm giác sợ hãi cơ hội đó. Nhưng khi tôi hỏi sâu hơn: căn cứ nào để tin rằng khu đất ấy sẽ tăng giá, thông tin quy hoạch ở đâu, giao dịch thực tế xung quanh khu vực thế nào, thanh tài khoản ra sao, pháp lý đã rõ chưa, dòng tiền của em chịu được trong bao lâu nếu đất không tăng như kỳ vọng… thì cô ấy nhận ra phần lớn dữ liệu em ấy đang chỉ là lời nói và dự đoán. Nói thẳng ra là em ấy đang được mở rộng bởi nỗi sợ mất cơ hội nhiều hơn là đã được quyết định từ một nền tảng kiến ​​thức đã biết. Trong đầu em ấy lúc đó không phải là một bài toán đầu tư rõ ràng, mà là một hình ảnh rất hấp dẫn: nếu mình mua bây giờ, một hai năm nữa đất tăng mạnh, mình sẽ có một khoản lời lớn.
Nhưng đầu tư hay kinh doanh, điều nguy hiểm nhiều khi ở chỗ đó. Mình nhìn thấy kết quả viễn cảnh quá nhanh, quá đẹp, rồi tự động bỏ qua phần cần kiểm tra. Mình muốn nhảy ngay đến đoạn “có lời” nhưng lại chưa đi qua đoạn rất quan trọng là hiểu tài sản, hiểu rủi ro, hiểu năng lực tài chính của mình và hiểu xem cơ hội đó có thực sự phù hợp hay không. Nhanh chóng trong trường hợp này không còn nhạy bén. Nó là nắng vàng được ở trong cơ hội.
Mình thấy không chỉ trong buôn bán mà còn trong rất nhiều mặt của cuộc sống, cái gì có chữ “nhanh” thường rất hấp dẫn.
Nhanh có tiền.
Nhanh chóng có khách.
Nhanh tiếng.
Nhanh chóng đạt được kết quả.
Nhanh chóng trở lại một phiên bản khác của mình trước đây.
Điều này mình thấy khó hiểu. Bởi mỗi ngày khi nhìn xung quanh, chúng ta thường thấy kết quả của những người khác hơn là được nhìn thấy trong quá trình hành động của họ. Tìm ai đó có doanh nghiệp tốt, có thu nhập tốt, có cuộc sống đáng mơ ước, có thành giải rõ ràng… nó làm ta rất dễ nghĩ rằng giá mà MÌNH CŨNG NHANH ĐƯỢC NHƯ VẬY.
Nhưng cái ta nhìn thấy thường chỉ là phần nổi. Ta thấy lúc họ nhận giải, nhưng không thấy những tháng tập luyện. Ta thấy ngày họ khai tài khoản đông khách, nhưng không thấy những lần thử sai trước đó. Ta thấy một người nói chuyện tự tin trên sân khấu, nhưng không thấy bao nhiêu năm họ đã đọc, học, làm, sai, sửa và tích lũy. Ta đã tìm thấy một người kiếm tiền từ kinh doanh, nhưng không thấy họ từng mất tiền, mất ngủ, mất phương hướng và đi qua bao nhiêu quyết định khó khăn trước đó.
Vấn đề là khi chỉ nhìn thấy kết quả, ta rất dễ muốn nhảy thẳng đến kết quả. Mà không chịu đi qua tích lũy. Đây là điểm rất nguy hiểm vì sự phát triển có nguyên lý của nó. Nguyên lý nằm ở chỗ cái gì muốn chắc chắn thì phải có nền tảng, cái gì muốn lớn thì phải có rễ, cái gì muốn nhanh mà không sửa thì bên dưới phải đủ chắc.
Một vận động viên đứng trên nhận huy chương rất oách. Nhưng bạn biết không, tấm huy chương đó không thể tạo ra trong khoảnh khắc trao giải. Nó được tạo ra từ những buổi tập luyện, những lần đau cơ, những ngày chán nản, những lần thất bại, những điều chỉnh nhỏ trong kỹ thuật, dinh dưỡng, giấc ngủ và kỷ luật liên tục ngày. Ngay như môn chạy marathon mà mình tập cũng vậy. Không ai đang ít vận động mà ngày mai có thể chạy 42km một cách lặn chỉ bằng tâm trí. Muốn chạy xa, lần đầu tiên phải chạy gần. Muốn tăng tốc thì phải có sức bền. Muốn chạy đường dài, cơ thể phải được thực hiện dần dần với cường độ, nhịp thở, tải trọng và cả sự mệt mỏi. Nếu bạn đốt cháy giai đoạn, chấn thương là điều không thể tránh khỏi.
Kinh doanh cũng không khác mấy. Một doanh nghiệp muốn tăng trưởng nhanh nhưng đội ngũ chưa đủ, hệ thống chưa đủ, năng lực quản trị chưa đủ, dòng tiền chưa đủ, hiểu biết về khách hàng chưa đủ… thì cái nhanh đó có thể trở thành áp lực rất lớn. Nhìn bên ngoài người ta sẽ có ý tưởng là phát triển nhưng bên trong có thể mở rộng và đứng trước những nguy cơ bể vỡ.
Có những người muốn mở rộng thật nhanh, nhưng chưa làm tốt sản phẩm cốt lõi. Muốn tuyển nhiều người nhưng chưa biết người quản trị. Muốn bán mạnh, nhưng chưa hiểu khách hàng thực sự cần gì. Muốn có thương hiệu, nhưng chưa tạo ra đủ trải nghiệm khiến khách hàng tin,… Cái bẫy của sự nhanh chóng nằm ở chỗ nó làm mình tưởng rằng mình đang tiến lên, trong khi có khi mình chỉ đang bị kéo đi bởi nôn nóng. Nôn nóng vì thấy người khác có kết quả, nôn nóng vì sợ mình chậm, nôn nóng vì muốn chứng minh, nôn nóng vì chưa chịu cảm giác giác mình đang ở giai đoạn tích lũy.
Nói đến giai đoạn tích lũy, nhiều người chỉ nghĩ đến giai đoạn tích lũy nhưng hiểu đúng thì nó nhiều mặt lắm nhé, và đây mới là giai đoạn quan trọng nhất. Đó là giai đoạn mình học nghề, hiểu khách hàng, rèn kỹ năng, sửa lỗi sản phẩm, xây dựng đội quân ngũ, tạo uy tín, tích lũy trải nghiệm, tập chịu áp lực,.. rồi đơn giản như việc hiểu chính mình nhiều hơn. Những thứ đó không oách, không tạo cảm giác “thành công” ngay nhưng thiếu nó, kết quả đến nhanh sẽ khó giữ lâu.
Tất nhiên, mình không nghĩ nhanh là xấu. By có những thời điểm phải nhanh. Ví dụ như cơ hội đến thì phải biết nắm, thị trường thay đổi thì phải biết biến thể, quyết định cần đưa ra thì không thể cứ chờ đợi. Nhưng NHANH khác với VỘI. Nhanh là khi mình đã đủ nền để bước nhanh, inh là khi mình chưa đủ nền tảng nhưng vẫn muốn nhảy cóc. Nhanh chóng có chuẩn bị ở phía sau, thường có sốt dọc trong. Một người có thể đi nhanh vì họ đã tích lũy đủ lâu. Nhưng nếu mình chỉ nhìn thấy cái nhanh ở đoạn cuối mà không nhìn thấy quá trình trước thì mình rất dễ bắt sai.
Mình thấy người muốn đi xa cần học cách tôn trọng sức phát triển của mình. Không thể thu được kết quả của người khác làm áp lực để ép mình đốt cháy giai đoạn. Không thể xem giai đoạn chậm bị thất bại, cũng không nên coi việc xây dựng nền tảng là lãng phí thời gian. Bởi có những thứ cần đủ thời gian để chín, có những năng lực cần đủ và chạm tới hình thành mới, có những kết quả chỉ đến khi mình đã âm thầm tích lũy đủ lâu.
Vậy nên, thay vì chỉ hỏi: Làm sao để thành công nhanh hơn?
Có lẽ ta nên hỏi: Nền tảng của mình đã đủ chắc chắn chưa? Mình đã tích lũy đủ năng lượng để đạt được kết quả đó chưa? Nếu điều mình muốn đến ngay lúc này thì mình có đủ sức chứa hay đủ sức giữ nó không?
Đôi khi điều nguy hiểm không phải là điều mình mong muốn. Mà là mình đã quá sớm, khi bên trong mình chưa đủ năng lực để giữ nó.
August 26, 2026

Đồng hành cùng những người dẫn dắt bằng chiều sâu trải nghiệm và sự trưởng thành từ thực tế.

©  Đặng Tuấn Dũng